होली र होलीका कथाहरु ….

  • प्रकाशित मिति : March 16, 2022
  • नेपाल ज्योति

नेपाल ज्योति चैत३-  होली एक लोकप्रिय प्राचीन हिन्दू चाड हो। यसलाई “प्रेमको पर्व” , “रङहरूको चाड” र “वसन्त ऋतुको पर्व” पनि भनिन्छ। राधाकृष्णको सनातन र दैवी प्रेमको नाममा यो पर्व मनाइन्छ ।

यसले हिरण्यकाशीपुमाथि भगवान विष्णुको विजयलाई जनाउने हुदा  नरसिंह नारायणको रूप स्वरुप मनाउँदै गर्दा दुष्कर्ममाथि सतकर्म र विश्वाशको विजयको पनि संकेत गर्दछ।

होली मुख्यतया दक्षिण एसियामा मनाइने गरिन्छ तर भारतीय लगाएत एसियाका अन्य क्षेत्र र पश्चिमी विश्वका भागहरूमा पनि फैलिएको छ। होलीले वसन्त ऋतुको आगमन, हिउँदको अन्त्य, प्रेमको मौसमको पनि संकेत दिन्छ। प्रियजनलाई भेट्ने, खेल्ने र हाँस्ने, दुख बिर्सने र क्षमा गर्ने र टुटेको सम्बन्ध लाई पुन स्थापना गर्ने उत्सव हो होली। यो एक रात र एक दिनको लागि चलिरहन्छ। हिन्दू पात्रो अनुसार फाल्गुन महिनामा पर्ने पूर्णिमा (पूर्णिमा दिवस) को साँझदेखि सुरु हुन्छ। पहिलो साँझलाई होलिका दहन(दानव होलिका को जलन) वा छोटी होली र त्यसको भोलिपल्ट विजय उत्सव होली मनाइन्छ । होली एक प्राचीन हिन्दु धार्मिक पर्व हो।

यो चाड नेपाल र भारत बाहिर पनि लोकप्रिय भएको छ। भारत र नेपाल बाहेक सुर्यनाम, गुयना, त्रिनिदाद र टोबागो, जमैका, दक्षिण अफ्रिका, मौरिसस, फिजी, मलेसिया,सिंगापुर, संयुक्त अधिराज्य, अमेरिका, नेदरल्याण्ड, क्यानडा, अष्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्ड तिर पनि मनाइएको पाइन थालेको छ । हालैका वर्षहरूमा यो पर्व युरोप र उत्तर अमेरिकाका केही भागहरूमा प्रेम, रङहरूको वसन्त उत्सवको रूपमा फैलिएको छ।होली उत्सव होलीको अघिल्लो रात मानिसहरू भेला हुने, आगोको अगाडि धार्मिक अनुष्ठान हरू गर्ने र उनीहरूको आन्तरिक दुष्टता लाई नष्ट गरिदिनुहोस् भनी प्रार्थना गर्दछन्।

जसरी दानव राजा हिरण्यकाशीपुकी बहिनी होलिका आगोमा मारिएकी थिइन्। भोली बिहान रंगहरु खेलेर उत्सव मनाइन्छ ।मानिसहरूले एकअर्कालाई रङ लगाइदिन्छन र शुभकामना दिने गरिन्छ । पिचकारी र पानीले भरिएका बेलुनहरू (लोला)पनि प्रयोग गरिन्छ। अपरिचित, धनी वा गरिब, पुरुष, स्त्री, छोराछोरी सबै निष्पक्ष खेलने गर्छन। काठ्मान्डौको वस्नतपुर तिर एस्को खास चहलपहल हुने गर्छ। समूहहरूले बाजाहरू बोक्छन्, ठाउँ-ठाउँमा जान्छन् नाचगान गर्छन्।घर-घर टोलहरुमा मिठो-मिठो पाकवान पक्ने गर्छन । यसरी रंगहरुको पर्व होली मनाउने गरिन्छ।